ASG EUPOS – kompletny przewodnik dla geodetów i użytkowników GNSS w Polsce
System ASG-EUPOS stanowi fundament współczesnej geodezji satelitarnej w Polsce. Jako ogólnokrajowa infrastruktura precyzyjnego pozycjonowania, umożliwia tysiącom profesjonalistów wykonywanie pomiarów o dokładności centymetrowej w czasie rzeczywistym. Niniejszy przewodnik dostarcza kompleksowej wiedzy technicznej niezbędnej do efektywnego korzystania z usług systemu – od konfiguracji odbiornika, przez zrozumienie parametrów poszczególnych serwisów, aż po praktyczne zastosowania w codziennej pracy geodezyjnej.
Najważniejsze wnioski
Zanim przejdziemy do szczegółowego omówienia systemu ASG-EUPOS, warto zapoznać się z kluczowymi informacjami, które każdy użytkownik powinien znać:
- Bezpłatny dostęp od 2 października 2022 r. – od tej daty zniesiono opłaty za umożliwienie korzystania z usług systemu ASG-EUPOS; korzystanie jest dostępne dla zarejestrowanych użytkowników zgodnie z regulaminem systemu.
- Skala infrastruktury – system obejmuje gólnokrajową sieć stacji referencyjnych GNSS; jej konfiguracja jest rozwijana i okresowo modernizowana (np. uruchamiane są nowe stacje).
- Dokładności serwisów – serwis NAWGEO (dane korekcyjne RTN) – zakładana dokładność: do 0,03 m w poziomie oraz do 0,05 m w pionie (wartości zależne od warunków pomiarowych i jakości rozwiązania).
- Główne zastosowania – pomiary sytuacyjno-wysokościowe, zakładanie i modernizacja osnów geodezyjnych, monitoring przemieszczeń, obsługa geodezyjna inwestycji liniowych (drogi, koleje, sieci przesyłowe).
- Wymagania techniczne – korzystanie z serwisów wymaga odbiornika GNSS kompatybilnego z protokołem NTRIP, stabilnego łącza GSM/LTE oraz prawidłowej konfiguracji układu odniesienia PL-ETRF2000.
Konfiguracja połączenia z serwerami ASG-EUPOS
Prawidłowa konfiguracja odbiornika GNSS stanowi warunek konieczny do uzyskania poprawek korekcyjnych z systemu ASG-EUPOS. Poniżej przedstawiono kluczowe parametry techniczne, które należy uwzględnić w ustawieniach oprogramowania polowego oraz samego odbiornika.
Adresy serwerów NTRIP Caster:
- Konfiguracja połączenia do serwisów systemu ASG-EUPOS: adres serwera: system.asgeupos.pl (lub 91.198.76.2). Dla sieciowych danych korekcyjnych RTN wykorzystywany jest port 2101 (alternatywnie 8080 – zależnie od konfiguracji i wymagań sieci).
Parametry połączenia:
- Port standardowy: 2101 (protokół NTRIP)
- Protokół komunikacji: HTTP/HTTPS w zależności od implementacji klienta NTRIP
- Wymagane łącze: stabilne połączenie GSM/GPRS/EDGE/UMTS/LTE/5G z dostępem do internetu
Uwierzytelnianie:
- Login i hasło z aktywnego konta użytkownika ASG-EUPOS
- Przypomnienie: od 2 października 2022 r. wszystkie serwisy są świadczone nieodpłatnie (źródło: komunikat GUGiK)
Typy mountpointów (punktów montowania):
- NAWGEO – serwis RTK/RTN o najwyższej dokładności
- KODGIS – serwis kodowy dla zastosowań GIS
- NAWGIS – serwis DGPS dla nawigacji precyzyjnej
- VRS (Virtual Reference Station) – wirtualna stacja referencyjna
- Stacje fizyczne – bezpośrednie poprawki z wybranej stacji referencyjnej
Zalecenia praktyczne:
- Format danych: RTCM 3.x (zalecany dla większości odbiorników)
- Układ odniesienia: ETRF2000 lub PL-ETRF2000
- Model quasi-geoidy: PL-geoid2021 (model obowiązujący opublikowany przez GUGiK).
- Wysokość anteny: prawidłowo zmierzona i wprowadzona do odbiornika (uwzględniając typ pomiaru: do dolnej krawędzi, do środka fazowego)
- Kontrola przed pomiarem: weryfikacja poprawności konfiguracji na punkcie o znanych współrzędnych
Serwisy systemu ASG-EUPOS – przegląd i parametry dokładności
Usługi ASG-EUPOS podzielone są na kategorie pracy w czasie rzeczywistym oraz postprocessingu, co pozwala na dobór odpowiedniego serwisu do specyfiki wykonywanego pomiaru. Każdy serwis charakteryzuje się odmiennymi parametrami dokładności, wymaganiami sprzętowymi oraz przeznaczeniem. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę dostępnych usług – parametry zbiorcze znajdują się w późniejszej tabeli porównawczej.
Serwis NAWGEO (RTK/RTN)
Serwis NAWGEO stanowi flagową usługę systemu ASG-EUPOS, przeznaczoną dla użytkowników wymagających najwyższej dokładności w trybie rzeczywistym. Dokładność planarna wynosi typowo 0,01–0,02 m, natomiast dokładność wysokościowa 0,02–0,03 m przy dobrych warunkach obserwacyjnych (PDOP < 3, brak przeszkód sygnałowych). Serwis wykorzystuje modelowanie sieciowe (VRS, FKP lub MAC), co pozwala na utrzymanie wysokiej precyzji na obszarze całego kraju.
Zastosowania: mapy do celów projektowych, tyczenia obiektów budowlanych, pomiary sytuacyjno-wysokościowe, monitoring przemieszczeń, geodezyjna obsługa inwestycji.
Serwisy kodowe KODGIS i NAWGIS
Serwisy kodowe oferują niższe dokładności (rzędu 0,25–0,50 m dla KODGIS, 1–3 m dla NAWGIS), jednak wymagają mniej zaawansowanego sprzętu i są bardziej odporne na chwilowe zakłócenia sygnału. Do ich odbioru wystarczy odbiornik jedno- lub dwuczęstotliwościowy klasy GIS.
Zastosowania: inwentaryzacja sieci uzbrojenia terenu, aktualizacja baz danych GIS, nawigacja precyzyjna, rolnictwo precyzyjne, gospodarka leśna.
Serwisy postprocessingu POZGEO i POZGEO D
Postprocessing (POZGEO) – deklarowana dokładność zależy od warunków pomiarowych; w oficjalnej specyfikacji podawany jest zakres 0,01–0,10 m. POZGEO D jest serwisem do pobierania danych (w tym Virtual RINEX) i opracowań różnicowych przez użytkownika w zewnętrznym oprogramowaniu.
Różnica między serwisami: POZGEO realizuje automatyczne przetwarzanie przesłanych obserwacji, POZGEO D wymaga pobrania surowych danych RINEX ze stacji referencyjnych i samodzielnego opracowania w zewnętrznym oprogramowaniu.
Dostęp do archiwum obserwacji RINEX
System udostępnia archiwum obserwacji ze stacji referencyjnych w formacie RINEX z typowymi interwałami próbkowania: 1 s, 5 s oraz 30 s. Okres archiwizacji obejmuje co najmniej kilka lat wstecz (dokładny okres należy weryfikować w aktualnej dokumentacji). Dane te znajdują zastosowanie w pracach naukowych, analizach długookresowych, badaniach geodynamicznych oraz kalibracji lokalnych sieci pomiarowych.
Uwaga: Deklarowane dokładności zależą od klasy odbiornika, geometrii satelitów (PDOP), jakości sygnału, warunków atmosferycznych oraz prawidłowości konfiguracji sprzętu. Oficjalne specyfikacje dostępne są na stronie www.asg-eupos.gov.pl.
Porównanie serwisów w formie tabeli
Poniższa tabela umożliwia szybkie porównanie parametrów technicznych poszczególnych serwisów ASG-EUPOS, ułatwiając dobór odpowiedniej usługi do wymagań konkretnego pomiaru.
| Serwis | Tryb pracy | Typowe dokładności (XY/Z) | Zastosowania | Minimalne wymagania sprzętowe |
|---|---|---|---|---|
| NAWGEO | RTK/RTN | 0,01–0,02 m / 0,02–0,03 m | Pomiary geodezyjne, tyczenia, mapy do celów projektowych | Odbiornik dwuczęstotliwościowy L1/L2, modem GSM/LTE |
| NAWGIS | DGPS | 1–3 m / 2–4 m | Nawigacja, rolnictwo precyzyjne, GIS ogólny | Odbiornik jednoczęstotliwościowy L1 |
| KODGIS/NAWGIS | kodowe dane korekcyjne DGNSS | od 0,25 m do 3,00 m | Inwentaryzacja GIS, sieci uzbrojenia | Odbiornik jedno-/dwuczęstotliwościowy |
| POZGEO | Postprocessing | 0,005–0,015 m / 0,01–0,02 m | Osnowy geodezyjne, prace naukowe | Odbiornik dwuczęstotliwościowy, komputer z oprogramowaniem |
| POZGEO D | Postprocessing różnicowy | 0,005–0,015 m / 0,01–0,02 m | Precyzyjne prace geodezyjne, badania geodynamiczne | Odbiornik dwuczęstotliwościowy, oprogramowanie do wyrównania |
| RAW RINEX | Archiwum danych | Zależna od opracowania | Analizy naukowe, kalibracje, badania długookresowe | Oprogramowanie do przetwarzania GNSS |
Nota: Przedstawione wartości mają charakter typowy (empiryczny) i mogą się różnić w zależności od warunków obserwacyjnych, konfiguracji odbiornika GNSS, geometrii satelitów oraz warunków atmosferycznych. W przypadku wątpliwości należy odwołać się do oficjalnej dokumentacji GUGiK.
O systemie ASG-EUPOS – geneza, finansowanie, skala
System ASG-EUPOS (Aktywna Sieć Geodezyjna – European Position Determination System) został oficjalnie uruchomiony 2 czerwca 2008 roku przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii jako polska realizacja międzynarodowej inicjatywy EUPOS. Projekt stanowił odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie środowiska geodezyjnego na ogólnokrajową infrastrukturę precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego, która zastąpiła dotychczasowe rozwiązania regionalne i pilotażowe, takie jak ASG-PL na Górnym Śląsku (uruchomiony pod koniec 2002 roku) czy Małopolski System Pozycjonowania Precyzyjnego.
Realizacja projektu inwestycyjnego przypadła na lata 2005–2008, a jego współfinansowanie pochodziło z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) w ramach programów operacyjnych Unii Europejskiej. Projekt budowy i uruchomienia systemu był finansowany ze środków krajowych i unijnych (EFRR) i obejmował m.in. budowę nowych stacji oraz uruchomienie centrów zarządzania. Inwestycja ta pozwoliła Polsce dołączyć do grona krajów europejskich posiadających nowoczesną infrastrukturę GNSS zgodną ze standardami EUPOS i powiązaną z europejskim układem odniesienia ETRS89.
W chwili uruchomienia system ASG-EUPOS obejmował 86 stacji referencyjnych rozmieszczonych równomiernie na terytorium Polski w odstępach około 70 km. W ramach projektu wybudowano 76 nowych stacji, a 22 istniejące stacje (m.in. ze wcześniejszych sieci pilotażowych oraz stacje IGS/EPN) zostały zintegrowane z systemem. Dodatkowo wykorzystywane są dane z około 20–30 stacji przygranicznych krajów sąsiednich (Niemcy, Czechy, Słowacja, Litwa, Ukraina), co poprawia jakość modeli sieciowych w strefach granicznych. Obecnie liczba stacji na terytorium Polski wynosi około 125, a orientacyjna liczba zarejestrowanych użytkowników przekracza 49 000–50 000 kont, obejmując biura geodezyjne, jednostki samorządu terytorialnego, uczelnie wyższe oraz przedsiębiorstwa z sektora budowlanego i rolniczego.
Architektura organizacyjna systemu opiera się na dwóch redundantnych centrach zarządzania: głównym w Warszawie oraz zapasowym w Katowicach. Oba centra wyposażone są w serwery obliczeniowe, systemy archiwizacji danych, moduły monitoringu jakości oraz redundantne łącza sieciowe. Dane obserwacyjne ze stacji referencyjnych przesyłane są z częstotliwością 1 Hz (co sekundę) za pośrednictwem protokołu TCP/IP, a centra zapewniają całodobowy dostęp do usług przez internet oraz sieci komórkowe.
Zasada działania ASG-EUPOS i dokładności wyznaczenia pozycji
System ASG-EUPOS wykorzystuje obserwacje GNSS (GPS, GLONASS, Galileo, a po modernizacji również BeiDou) rejestrowane przez sieć stacji referencyjnych do obliczania poprawek różnicowych oraz modeli błędów atmosferycznych. Stacje referencyjne, wyposażone w precyzyjne odbiorniki GNSS i anteny o zminimalizowanej podatności na wielodrogowość, rejestrują surowe obserwacje fazowe i kodowe, które są następnie przesyłane do centrów zarządzania. Tam specjalistyczne oprogramowanie modeluje błędy jonosferyczne, troposferyczne i orbitalne, generując poprawki korekcyjne dystrybuowane użytkownikom w czasie rzeczywistym.
Różnica między pozycjonowaniem autonomicznym (kodowym) a różnicowym sieciowym jest fundamentalna. Pozycjonowanie autonomiczne, oparte wyłącznie na kodach pseudoodległościowych bez poprawek zewnętrznych, zapewnia dokładność rzędu 5–7 m – niewystarczającą dla większości zastosowań geodezyjnych. Pozycjonowanie różnicowe RTK (Real Time Kinematic), wykorzystujące obserwacje fazowe i poprawki sieciowe, umożliwia uzyskanie dokładności 0,01–0,02 m w planie i 0,02–0,03 m wysokościowo przy użyciu serwisu NAWGEO. Ta ponad stukrotna poprawa precyzji wynika z eliminacji błędów systematycznych poprzez różnicowanie obserwacji między odbiornikiem ruchomym a siecią stacji referencyjnych.
Modele sieciowe stosowane w ASG-EUPOS (VRS – Virtual Reference Station, FKP – Flächenkorrekturparameter, MAC – Master-Auxiliary Concept) redukują błędy związane z odległością od fizycznej stacji referencyjnej. Dzięki interpolacji poprawek atmosferycznych i geometrycznych możliwe jest utrzymanie dokładności centymetrowej na obszarze całego kraju, nawet w odległości kilkudziesięciu kilometrów od najbliższej stacji. W tradycyjnym RTK z pojedynczą stacją bazową dokładność degraduje się wraz ze wzrostem długości linii bazowej (około 1–2 ppm), co w przypadku baz 50–70 km oznaczałoby błędy rzędu 5–10 cm.
Kluczowe terminy techniczne: (Zobacz też produkty geodezyjne)
- RTK (Real Time Kinematic) – metoda różnicowego wyznaczania pozycji z wykorzystaniem obserwacji faz fali nośnej sygnałów GNSS, umożliwiająca uzyskanie dokładności centymetrowej w czasie rzeczywistym
- NTRIP (Networked Transport of RTCM via Internet Protocol) – standardowy protokół dystrybucji poprawek GNSS przez internet, wykorzystujący format RTCM
- ETRF2000/PL-ETRF2000 – europejski układ odniesienia geodezyjnego (European Terrestrial Reference Frame), którego polska realizacja stanowi oficjalny układ współrzędnych poziomych
Wyniki badań dokładności przeprowadzonych przez GUGiK oraz ośrodki akademickie potwierdzają deklarowane parametry systemu. Odchylenia średniokwadratowe dla serwisu NAWGEO w typowych warunkach terenowych wynoszą 8–12 mm w planie i 15–25 mm w wysokości. Wartości te uzyskiwane są przy prawidłowej konfiguracji sprzętu, rozwiązaniu fazowym typu FIX oraz korzystnych warunkach geometrycznych (PDOP < 3).
Uwarunkowania jakości pomiaru i błędy systematyczne
Dokładność wyznaczenia pozycji w systemie ASG-EUPOS zależy od szeregu czynników, których znajomość pozwala na optymalizację procedur pomiarowych i unikanie błędów systematycznych.
Geometria satelitów (PDOP/HDOP/VDOP):
- Zalecana praca przy PDOP < 3 (optymalnie < 2)
- Unikanie pomiarów przy niskich elewacjach satelitów (< 15°)
- Planowanie sesji pomiarowych z uwzględnieniem dostępności konstelacji GNSS
- Duże zasłonięcie horyzontu (budynki, drzewa) pogarsza geometrię i wydłuża czas inicjalizacji
Warunki środowiskowe i wielodrogowość (multipath):
- Sąsiedztwo metalowych konstrukcji, budynków o dużych powierzchniach odbijających, linii energetycznych wysokiego napięcia generuje sygnały odbite
- Pomiar w pobliżu zbiorników wodnych może powodować interferencje
- Zalecenie: wybór punktu pomiarowego w odległości co najmniej kilku metrów od potencjalnych źródeł wielodrogowości
- Środowiska miejskie stanowią szczególne wyzwanie – badania z wykorzystaniem serwisu POZGEO wykazały degradację dokładności, jednak wyniki pozostają wystarczające dla wielu zastosowań GIS
Wpływy atmosferyczne:
- Opóźnienia jonosferyczne i troposferyczne modelowane są przez oprogramowanie sieciowe ASG-EUPOS
- W okresach burz geomagnetycznych (podwyższony indeks Kp > 5) błędy mogą wzrastać o kilka centymetrów
- Scyntylacje jonosferyczne mogą powodować utratę rozwiązania FIX
- Zalecenie: monitorowanie prognoz aktywności słonecznej przed planowaniem precyzyjnych pomiarów
Błędy konfiguracyjne (błędy systematyczne użytkownika):
- Nieprawidłowy układ odniesienia (np. WGS84 zamiast PL-ETRF2000) – błąd rzędu kilkudziesięciu centymetrów
- Błędna wysokość anteny lub typ pomiaru wysokości (do dolnej krawędzi vs do środka fazowego) – błąd rzędu kilku-kilkunastu centymetrów
- Brak zastosowania lub nieprawidłowy model geoidy – błąd wysokości normalnej do kilkudziesięciu centymetrów
- Nieaktualne pliki kalibracyjne anteny – błędy systematyczne w wysokości
Procedura rejestracji i zasady korzystania z usług ASG-EUPOS
Korzystanie z usług ASG-EUPOS wymaga posiadania aktywnego konta użytkownika, które można założyć poprzez portal internetowy systemu. Proces rejestracji jest stosunkowo prosty, jednak wymaga podania danych identyfikacyjnych i akceptacji warunków świadczenia usług.
Rejestracja odbywa się na stronie www.asg-eupos.gov.pl poprzez formularz elektroniczny. Użytkownik podaje dane podmiotu (osoba fizyczna, przedsiębiorca, jednostka publiczna), dane kontaktowe (adres e-mail, numer telefonu) oraz informacje o planowanym zakresie wykorzystania systemu. Po przesłaniu formularza wymagane jest potwierdzenie adresu e-mail poprzez kliknięcie w link aktywacyjny.
Kroki rejestracji:
- Wejście na stronę www.asg-eupos.gov.pl i wybór opcji rejestracji nowego użytkownika
- Wypełnienie formularza z danymi osobowymi/firmowymi oraz danymi kontaktowymi
- Akceptacja regulaminu świadczenia usług ASG-EUPOS
- Potwierdzenie adresu e-mail poprzez link aktywacyjny
- Otrzymanie loginu i hasła do serwisów NTRIP (na podany adres e-mail)
- Opcjonalnie: podpisanie elektronicznej umowy dla wybranych serwisów specjalnych (jeśli dotyczy)
Zasady korzystania:
- Od 2 października 2022 r. – zgodnie z decyzją GUGiK – wszystkie standardowe serwisy ASG-EUPOS są świadczone nieodpłatnie
- Obowiązuje przestrzeganie regulaminu, w tym zakaz odsprzedaży poprawek osobom trzecim
- Użytkownik odpowiada za własne wyposażenie (odbiornik GNSS, modem GSM/LTE, oprogramowanie polowe)
- Administrator systemu nie ponosi odpowiedzialności za jakość sieci komórkowych operatorów komercyjnych
- Dane logowania (nazwa użytkownika i hasło) nie mogą być udostępniane osobom nieuprawnionym
Wymagania techniczne po stronie użytkownika:
- Odbiornik GNSS kompatybilny z protokołem NTRIP
- Modem GSM/LTE lub dostęp do internetu (WiFi, hotspot)
- Oprogramowanie polowe obsługujące konfigurację NTRIP Caster
- Aktywna karta SIM z pakietem transmisji danych (dla pracy w terenie)
Zastosowania ASG-EUPOS w praktyce geodezyjnej i inżynierskiej
System ASG-EUPOS znajduje zastosowanie w niemal wszystkich dziedzinach geodezji i kartografii, stanowiąc obecnie standardowe narzędzie dla profesjonalistów wykonujących pomiary satelitarne. Możliwości systemu wykraczają jednak poza tradycyjną geodezję, obejmując również zastosowania inżynierskie, naukowe oraz w służbach publicznych.
W pierwszej kolejności należy wskazać zastosowanie w zakładaniu i modernizacji osnów geodezyjnych. ASG-EUPOS stanowi obecnie standardowe odniesienie do układów PL-ETRF2000 (układ współrzędnych poziomych) i PL-EVRF2007 (układ wysokości normalnych). Pomiary osnów poziomych i wysokościowych, osnów realizacyjnych dla inwestycji budowlanych oraz punktów granicznych realizowane są z wykorzystaniem zarówno serwisów RTK (NAWGEO), jak i postprocessingu (POZGEO/POZGEO D) – w zależności od wymaganej dokładności i rangi osnowy.
Główne obszary zastosowań:
- Geodezyjna obsługa inwestycji liniowych – drogi ekspresowe, autostrady, linie kolejowe, sieci przesyłowe (gazociągi, ropociągi, linie energetyczne). Typowe wymagania dokładnościowe: 1–2 cm w planie dla tyczenia osi trasy, 2–3 cm dla inwentaryzacji powykonawczej.
- Kataster nieruchomości i pomiary prawne – wyznaczanie granic działek, modernizacja ewidencji gruntów i budynków (EGiB), podziały i rozgraniczenia nieruchomości. Dokładność pomiarów GNSS musi być zgodna z klasą dokładnościową określoną w przepisach wykonawczych do ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
- Monitoring przemieszczeń i deformacji – osuwiska, zapory wodne, budowle wysokie, obiekty hydrotechniczne, nasypy kolejowe i drogowe. Pomiary realizowane w trybie ciągłym (monitoring permanentny) lub powtarzanym (kampanie pomiarowe) z wykorzystaniem RTK i postprocessingu.
- Pomiary do celów projektowych – mapy sytuacyjno-wysokościowe, inwentaryzacje obiektów budowlanych, pomiary rzeźby terenu (DTM/DEM).
- Zastosowania specjalistyczne – służby ratownicze i zarządzanie kryzysowe, rolnictwo precyzyjne (nawigacja maszyn rolniczych, mapowanie plonów), gospodarka leśna, badania naukowe (geodynamika, analiza ruchów skorupy ziemskiej, meteorologia GNSS).
Studia przypadków i przykładowe projekty
Poniższe przykłady ilustrują praktyczne zastosowania systemu ASG-EUPOS w rzeczywistych projektach geodezyjnych i inżynierskich. Scenariusze opierają się na typowych realizacjach wykonywanych przez polskie biura geodezyjne.
Przykład 1: Inwentaryzacja powykonawcza drogi ekspresowej
Przedmiotem zlecenia była inwentaryzacja geodezyjna odcinka drogi ekspresowej o długości 30 km. W ciągu 5 dni roboczych pomierzono około 15 000 punktów sytuacyjno-wysokościowych z wykorzystaniem serwisu NAWGEO. Średni błąd planarny wyniósł 1,5 cm, a wysokościowy 2,2 cm. Praca dwuosobowej ekipy z dwoma odbiornikami RTK pozwoliła na wydajność około 1 500 punktów dziennie przy zachowaniu wymaganej dokładności.
Przykład 2: Monitoring osiadania nasypu kolejowego
Projekt obejmował 20 punktów kontrolnych rozmieszczonych na nasypie nowobudowanej linii kolejowej. Pomiary RTK wykonywano co tydzień przez okres 6 miesięcy, a wyniki integrowano z bazą danych GIS zamawiającego. Dokładność wysokościowa pojedynczego pomiaru wynosiła około 2 cm, co pozwoliło na wykrycie przemieszczeń (osiadań) rzędu 1–3 cm w pierwszych miesiącach po ukończeniu robót ziemnych.
Przykład 3: Modernizacja osnowy gminnej
Zadanie polegało na założeniu 40 punktów osnowy III klasy na terenie gminy wiejskiej. Obserwacje statyczne o długości 60 minut opracowano w serwisie POZGEO, uzyskując średnie odchylenia 6 mm w planie i 10 mm w wysokości. Dane włączono do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego po pozytywnej weryfikacji przez ośrodek dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej.
Przykład 4: Rolnictwo precyzyjne – prowadzenie maszyn rolniczych
Gospodarstwo rolne o powierzchni 500 ha wdrożyło system nawigacji asg eupos z wykorzystaniem serwisu NAWGIS. Dokładność prowadzenia linii przejazdu maszyn rolniczych wynosiła ±0,3 m, co pozwoliło na eliminację nakładania się przejazdów i pominięć. Według danych z literatury branżowej, wzrost efektywności zabiegów agrotechnicznych wyniósł kilka procent, przy jednoczesnej redukcji zużycia środków ochrony roślin i nawozów.
Plany rozwoju i modernizacja infrastruktury ASG-EUPOS
Infrastruktura ASG-EUPOS podlega ciągłemu rozwojowi, odpowiadając na postęp technologiczny w dziedzinie GNSS oraz rosnące wymagania użytkowników. Planowane i realizowane działania modernizacyjne mają na celu zwiększenie dokładności, niezawodności oraz zakresu oferowanych usług.
Kluczowym kierunkiem rozwoju jest pełna integracja z wielosystemowymi i wieloczęstotliwościowymi obserwacjami GNSS. Oprócz GPS L1/L2/L5 i GLONASS, system coraz szerzej wykorzystuje sygnały Galileo (E1/E5) oraz BeiDou. Wielokonstelacyjność zwiększa odporność na zakłócenia, poprawia geometrię satelitów (niższe wartości PDOP) oraz skraca czas inicjalizacji rozwiązania RTK – szczególnie istotne w trudnym terenie miejskim lub leśnym.
Planowane i realizowane działania modernizacyjne:
- Wymiana sprzętu stacyjnego – nowe odbiorniki wielosystemowe (GPS, GLONASS, Galileo, BeiDou), anteny o niskiej czułości na multipath (choke ring, anteny kalibrowane w IGS), unowocześnienie infrastruktury zasilania i telekomunikacji.
- Modernizacja infrastruktury serwerowej – zwiększenie mocy obliczeniowej centrów zarządzania, wdrożenie nowych algorytmów modelowania jonosfery i troposfery, poprawa redundancji i bezpieczeństwa systemów IT.
- Zagęszczenie sieci stacji referencyjnych – planowane jest zwiększenie liczby stacji w obszarach o dotychczas gorszym pokryciu (regiony górskie, niektóre obszary przygraniczne). Docelowy średni odstęp między stacjami ma wynosić 50–70 km lub mniej, co dodatkowo poprawi jakość modeli sieciowych.
- Podniesienie niezawodności systemu – rozbudowa redundancji centrów danych, wdrożenie automatycznych mechanizmów przełączania awaryjnego, poprawa monitoringu jakości w czasie rzeczywistym.
W wyniku modernizacji oczekuje się utrzymania lub poprawy dokładności serwisu NAWGEO do poziomu około 0,01–0,02 m w czasie rzeczywistym na obszarze całego kraju. Rośnie również znaczenie usług powiązanych, takich jak produkty meteorologiczne z GNSS (mapy zawartości pary wodnej w atmosferze), monitorowanie jonosfery czy usługi dla systemów autonomicznych – jako potencjalne kierunki rozszerzania oferty ASG-EUPOS dla środowisk naukowych i służb publicznych.
Wsparcie techniczne i dobre praktyki pracy z ASG-EUPOS
Dobre praktyki pracy z systemem
- Regularne sprawdzanie komunikatów serwisowych – informacje o planowanych przerwach technicznych, aktualizacjach oprogramowania, zmianach w konfiguracji mountpointów publikowane są na stronie systemu
- Aktualizacja firmware’u odbiornika i oprogramowania polowego – producenci sprzętu GNSS regularnie wydają poprawki zwiększające stabilność i kompatybilność z sieciami RTK
- Testy konfiguracji przed wyjazdem w teren – weryfikacja połączenia z NTRIP Caster, sprawdzenie poprawności ustawień układu odniesienia, kontrola na punkcie o znanych współrzędnych
- Zapis surowych obserwacji – nawet przy pracy RTK, rejestracja danych RAW umożliwia późniejszą weryfikację lub ponowne opracowanie w przypadku wątpliwości co do wyników
- Prowadzenie dziennika pomiarów – dokumentowanie ustawień odbiornika, warunków obserwacyjnych, ewentualnych problemów
Typowe problemy i sposoby ich rozwiązywania
| Problem | Możliwa przyczyna | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| Brak połączenia z NTRIP | Brak zasięgu GSM, blokada firewall, nieprawidłowe dane logowania | Sprawdzić zasięg sieci, zweryfikować login/hasło, skontaktować się z operatorem |
| Długi czas inicjalizacji FIX | Słaba geometria satelitów, przeszkody sygnałowe | Poczekać na poprawę PDOP, zmienić lokalizację punktu |
| Rozwiązanie FLOAT zamiast FIX | Zakłócenia jonosferyczne, multipath | Wykonać ponowną inicjalizację, oddalić się od źródeł odbić |
| Niezgodność współrzędnych z osnową | Błędny układ odniesienia, nieprawidłowa geoida | Sprawdzić konfigurację odbiornika, zastosować PL-ETRF2000 i PL-geoid-2021 |
•
Najczęściej zadawane pytania (Q&A)
Czy można korzystać z ASG-EUPOS poza granicami Polski?
Odpowiedź: Zasięg serwisów ASG-EUPOS jest projektowany dla terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W strefach przygranicznych system wykorzystuje dane ze stacji referencyjnych krajów sąsiednich (m.in. Niemcy, Czechy, Słowacja), co zapewnia poprawne działanie modeli sieciowych. Poza granicami Polski należy korzystać z lokalnych sieci EUPOS danego kraju lub innych systemów pozycjonowania.
Jak długo przechowywane są dane RINEX w archiwum ASG-EUPOS?
Odpowiedź: Orientacyjny okres przechowywania danych obserwacyjnych w archiwum wynosi kilka lat. Dokładną politykę archiwizacji oraz dostępne przedziały czasowe należy zweryfikować w aktualnej dokumentacji na stronie www.asg-eupos.gov.pl przed planowaniem długookresowych badań lub analiz historycznych.
Czy dane z ASG-EUPOS mogą być podstawą opracowań prawnych (np. podziały nieruchomości)?
Odpowiedź: Tak, pomiary wykonane z wykorzystaniem ASG-EUPOS mogą stanowić podstawę opracowań prawnych, pod warunkiem spełnienia wymagań dokładnościowych określonych w rozporządzeniach wykonawczych do ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz stosowania właściwych procedur geodezyjnych. Geodeta uprawniony odpowiada za dobór metody pomiarowej adekwatnej do klasy dokładnościowej wymaganej dla danego rodzaju pracy.
Czy do korzystania z NAWGEO potrzebny jest odbiornik dwuczęstotliwościowy?
Odpowiedź: Dla uzyskania dokładności centymetrowej w trybie RTK wymagane są co najmniej dwie częstotliwości (L1/L2 dla GPS lub odpowiedniki dla innych konstelacji). Odbiorniki jednoczęstotliwościowe mają ograniczone zastosowania i nie pozwalają na osiągnięcie pełnej dokładności serwisu NAWGEO – mogą być wykorzystywane z serwisami kodowymi (NAWGIS, KODGIS).
Jakie są ograniczenia liczby równoczesnych połączeń z jednego konta użytkownika?
Odpowiedź: Regulamin świadczenia usług ASG-EUPOS może przewidywać limity liczby równoczesnych sesji RTK lub zakaz współdzielenia kont między wieloma użytkownikami. Przed masowym wykorzystaniem systemu (np. przez kilku geodetów jednocześnie) należy zapoznać się z aktualnymi warunkami świadczenia usług i w razie potrzeby skontaktować się z administratorem systemu w związku z ewentualnym zamówieniem dodatkowych kont.
FAQ – dodatkowe pytania od praktyków
Jak często system ASG-EUPOS jest niedostępny z powodu prac serwisowych?
Odpowiedź: Planowane przerwy techniczne są komunikowane z wyprzedzeniem na stronie systemu, a całkowity roczny czas niedostępności jest z reguły ograniczany do kilku–kilkunastu godzin rocznie. Centrum zarządzania dąży do minimalizacji wpływu prac serwisowych na dostępność usług.
Czy można integrować dane ASG-EUPOS z innymi źródłami korekt (np. sieci komercyjne) w jednym projekcie?
Odpowiedź: Technicznie jest to możliwe, jednak wymaga rygorystycznej kontroli spójności układów odniesienia i dokumentowania źródła danych dla każdego etapu opracowania. Mieszanie danych z różnych sieci bez odpowiedniej transformacji może prowadzić do błędów systematycznych.
Czy ASG-EUPOS udostępnia interfejs API do automatycznego pobierania plików RINEX?
Odpowiedź: Należy zweryfikować aktualną dokumentację techniczną i warunki licencyjne na stronie systemu. W wielu przypadkach dostęp do archiwum możliwy jest poprzez skrypty korzystające z protokołu HTTP/HTTPS, jednak szczegóły implementacji mogą ulegać zmianom.
Jak postępować w przypadku nagłego pogorszenia dokładności rozwiązania RTK w trakcie pomiaru?
Odpowiedź: Należy sprawdzić status rozwiązania (FIX/FLOAT), wartość PDOP, liczbę śledzonych satelitów oraz ewentualne komunikaty o błędach jonosferycznych w kontrolerze. Zaleca się wykonanie ponownej inicjalizacji i – jeśli problem utrzymuje się – zmianę lokalizacji punktu pomiarowego na miejsce o lepszej widoczności nieba.
Czy ASG-EUPOS może być wykorzystywany do kalibracji lokalnych osnów roboczych?
Odpowiedź: Tak, jest to powszechna praktyka. Wymaga jednak właściwego zaprojektowania obserwacji (odpowiedni rozkład punktów nawiązania), wyrównania sieci oraz analizy niezgodności z istniejącymi układami lokalnymi. Repliki asg w postaci punktów kontrolnych powinny być mierzone wielokrotnie dla weryfikacji powtarzalności.
